Imam Fahruddin er-Razi (544-606 H)

561598_10151110004417455_1670994649_n

Muhammed ibn `Umer ibn el-Hasan ibn el-Husejn1 Ebu `Abdullah el-Kureshi, el-Bekri, el-Tejmi, el-Taberistani esh-Shafi’i, i njohur si Ibn el-Hatib dhe Fahrudin er-Razi (543-606), Shejh el-Islam, imami i dijetarëve të mëdhenj të kelamit dhe të bazave të besimit, një jurist (fakih) i madh i shkollës shafi’ite, specialist i usulit, Sufij, komentator i Kur’anit (mufesir), filologjist, gjenealogjist, hereziograf, logjist, dhe mjek. “Një oqean që përmban më shumë margaritarë sesa oqeani.” Continue reading

Imam Ibn ‘Abidin esh-Shami el-Hanefij (1198–1252 H) – Biografia

Al-lameh Ibn Abidin (1198–1252 H)

Sejjid Muhammed Emin ibn Sejjid Umer ibn Sejjid Abd el-Aziz ibn Sejjid Ahmed ibn Sejjid Abd er-Rahim ibn Sejjid Nexhmudin ibn Sejjid Muĥammed Salaĥuddin, i njohur gjerësisht si Ibn ‘Abidin është i lavdëruar me këto fjalë: dijetari i shquar, i lavdërueshëm dhe fisnik; një oqean i diturisë; dijetari i zoti; juristi i madh [fekih]; gjeniu; më i miri i dijetarëve të mëvonshëm dhe i fundit prej dijetarëve verifikues; me origjinë të lartësuar; Imami erudit; shkrimtari. Continue reading

Imam Tirmidhiu (209 – 279 H) – Biografia

Imam Tirmidhiu (209 – 279 H)

Ai është Ebu ‘Isa Muḥammed ibn ‘Isa ibn Sawrah ibn Musa ibn el Ḍahhak es-Sulami et-Tirmidhi (209-279 AH/824–892).

Imam Tirmidhiu është lindur në vitin 209 H gjatë sundimit të halifit Abasit Ma’mun el-Rashid. Halifati Abasit, pavarësisht nga kontributet e shkëlqyera për Islamin, solli me vete dhe shumë probleme të vështira. Filozofia greke kishte rrjedhje të lirë në botën Islame. Kjo ka qenë tërësisht e miratuar nga qeveria derisa eventualisht (kjo qeveri) shpalli shkollën mu’tezilite si fe shtetërore. Çdonjëri që kundërshtonte shkollën mu’tezilite të mendimit do të ishte duke kundërshtuar shtetin. Me influencën e futjes së filozofisë greke në mesin e njerëzve, shumë musliman filluan të provojnë të bashkërendojnë në mes shpalljes dhe arsyes. Si pasojë ata devijuan vetën dhe shmangën (larguan) shumë musliman të dobët të pafajshëm nga Allahu dhe i Dërguari i Tij (s.a.v.s.). Shumë dijetar musliman ishin duke u përpjekur për të mbrojtur sheriatin. Trillimet (shpikjet) dhe ndërfutjet (në tekst) të haditheve nga sunduesit që dëshironin t’i përmbushnin motivet personale ishin të zakonshme. Në shekullin e parë `Umer bin Abdulaziz (ra) inicioi një lëvizje për kompilimin e haditheve të shenjta të Pejgamberit (s.a.v.s.) ngaqë ishte një frikë se do të zhdukeshin. Përfundimisht kjo detyrë gjigante u ndërmor nga gjashtë dijetarë musliman vigan. Njëri prej këtyre ishte Imam Ebu `Isa Muhammed ibn `Isa Tirmidhi.

I rritur në një mjedis të, së bashku me posedimin e shumë cilësive tjera, e quan atë natyrshëm në dedikimin e jetës së tij tërësisht drejt fushës së Hadithit. Ai mori dijet e tij elementare në vendin e tij dhe pastaj më vonë udhëtoi në vende të largëta në kërkim të kësaj shkence fisnike. Ai studioi hadithin nën një numër të madh të personaliteteve si Imam Buhariu, Imam Muslimi dhe Imam Ebu Davudi. Në disa transmetime Imam Buhariu dhe Imam Muslimi janë poashtu nxënës të tij.

Një herë Imam Buhariu i tha atij “Unë kam përfituar prej teje më shumë sesa që ti ke përfituar prej meje.” Musa ibn `Alak një herë tha: “Kur Imam Buhariu ndërroi jetë, ai nuk la asnjë në Horasan që mund të krahasohen me Ebu `Isa Tirmidhiun në dije, memorizim, devotshmëri dhe maturi.” Sipas `Abdullah ibn Muhammed El-Ensariut, libri ‘el-Xhami’ i Imam Tirmidhut është më i dobishëm sesa veprat e Buhariut dhe Muslimit, ngaqë përmbledhjet e tyre mund të kuptohen vetëm nga një dijetar mendjemprehtë me të kuptuar të thellë, ndërsa el-Xhami` mund të kuptohet edhe nga dijetarët edhe nga njerëzit e rëndomtë.

Imam Tirmidhiu ka thënë që ai e ka përpiluar librin e tij dhe ia ka paraqitur atë dijetarëve të Hixhazit, Irakut dhe Horosanit dhe të gjithë ata ishin të kënaqur me të. Kushdo që e ka këtë libër në shtëpi, është sikurse ta ketë Pejgamberin (s.a.v.s.) aty duke i folur atij.

Memoria e tij e jashtëzakonshme:

Imam Tirmidhiu kishte një memorie jashtëzakonisht të mrekullueshme. Nëse ai kishte dëgjuar diçka një herë ai nuk e ka harruar asnjëherë. Një herë, rrugës së tij për në Mekke, Imam Tirmidhiu takoi një dijetar të hadithit (muhadith) prej të cilit më herë kishte kopjuar dy kapituj të hadithit. Duke menduar që ai i kishte shënimet me veti ai e pyeti dijetarin nëse ai do ta lejonte atë t’ia lexonte atij këto dy kapituj që të mund të përmirësonte ndonjë gabim. Pasi e kuptoi që ai nuk i kishte ato shënime me veti ai nxori një copë letre të zbrazët dhe i lexoj të dy kapitujt nga memoria. Kur muhadithi e kuptoi çka është duke bërë ai e qortoi Imam Tirmidhiun duke i thënë: “S’të vjen turp? Përse ma humb kohën?” Imam Tirmidhiu e siguroi atë që ai i kishte mbajtur mend të gjitha hadithet. Dijetari nuk ishte i bindur për këtë ndonëse Imam Tirmidhiu i recitoi të gjitha hadithet nga memoria. Imam Tirmidhiu i kërkoi atij t’ia citonte disa hadithe të tjera. Dijetari ia recitoi dyzet hadithe të cilat Imam Tirmidhiu pastaj i përsëriti pa bërë asnjë gabim të vetëm, duke treguar kështu aftësinë e tij të jashtëzakonshme për të mbajtur mend hadithe.

{Pjesa ne vijim, deri ne fund te tekstit, nuk eshte perkthim i imi. Artikulli gjendet ne internet ne nje faqe tjeter}

Një ndodhi tjetër është regjistruar nga Hakim ul-Ummat në El-Misk-us-Zaki, ku përshkruhet kujtesa e fortë e Imam Tirmidhiut. Ai shkruan:
Imam Tirmidhiu kishte humbur shikimin vitet e fundit të jetës së tij. Njëherë, ndërsa ishte në një udhëtim, në një pikë të caktuar ai uli kokën. Kur e pyetën përse veproi ashtu, ai u përgjigj: “Përse nuk është një pemë këtu, degët e të cilës varen në atë mënyrë, sa që mund ta dëmtojnë kalimtarin”? Ata i thanë që jo. Ai u trondit kur e dëgjoi këtë sepse ai mbante mend se aty kishte qenë një pemë dhe u shqetësua se mos ndoshta dhe kujtesa po i dobësohej. Ai e ndaloi karvanin menjëherë dhe u kërkoi shokëve të pyesnin banorët e zonës, nëse aty kishte qenë një pemë apo jo. “Nëse vërtetohet se aty nuk ka pasur pemë atëherë nuk do të tregoj më hadithe nga profeti, për shkak të dobësimit të kujtesës”. Banorët thanë se aty kishte qenë një pemë më parë, por ishte hequr për shkak se ishte bërë pengesë për udhëtarët.
Imam Tirmidhiu kishte një numër të madh studentësh nga e gjithë bota. Më të njohurit janë Hejsam ibn Kuleib, Ebu Abazi dhe Muhamed ibn Ahmed. Sheh Abdul Azizi e përshkruan Imam Tirmidhiun me fjalët e mëposhtme: “Kujtesa e tij ishte e veçantë dhe droja dhe devotshmëria e tij ndaj Allahut ishin shumë të mëdha. Ai qante shumë nga droja ndaj Allahut, saqë në vitet e fundit të jetës së tij humbi shikimin”.
Sipas Ibn Tejmijes dhe Sheh Valiullah, Imam Tirmidhiu ishte jurist i pavarur. Mevlana Anwar Shah Kashmiri është i mendimit se ai ishte i medhhebit Shafii.
Në vitin 279 pas hixhretit në një fshat të quajtur Bauag, kur ishte në moshën 70 vjeçare, Imam Tirmidhiu e la vendbanimin e përkohshëm për botën tjetër që do të zgjasë përgjithmonë. Sakrificat e tij të mëdha dhe shkalla me të cilën ai i shërbeu fesë nuk mund të kuptohen asnjëherë plotësisht.
Shumë libra të hadithit u përpiluan para se Imam Tirmidhiu të vendoste të përpilonte veprën e tij El-Xhami. Davud Tajalisi dhe Ahmed ibn Hanbeli kishin përpiluar libra, të cilët përmbanin hadithe autentike dhe të dobëta. Më vonë Imam Buhariu përpiloi Sahihun dhe nuk përfshiu transmetime të dobëta. Objektivi i tij kryesor ishte të nxirrte ligje nga hadithet përkatëse. Më vonë Imam Muslimi përpiloi librin e tij ku ishte i përqendruar tek senedi (zinxhiri i transmetimit). Qëllimi i Imam Nesaiut ishte të përmendte mospërputhjet e hadithit, ndërsa Ebu Davudi përgatiti një libër që u bë baza për fukahatë. Imam Tirmidhiu kishte kombinuar stilet e Buhariut, Muslimit, Ebu Davudit dhe Nasait duke përmendur mospërputhjet në lidhje me transmetuesit dhe e bëri përpilimin e tij bazë për juristët.

Karakteristikat e veçanta të al-Jami ut-Tirmidhu
Ai është Sunen dhe Xhami.
Vetëm 83 hadithe përsëriten.
Imam Tirmidhiu nuk përfshin pjesën më të madhe të hadithit dhe përmend vetëm atë pjesë që lidhet me titullin.
Pasi e përmend hadithin ai klasifikon transmetimin (nëse është autentik apo i dobët etj).
Ai i specifikon emrat e transmetuesve d.m.th nëse kunja e transmetuesve (titulli i nderit) është përmendur, ai nuk e përmend emrin e vërtetë dhe anasjelltas.
Një hadith i Tirmidhiut është thulathijat d.m.th transmetuesit e hadithit mes Imam Tirmidhiut dhe profetit janë vetëm tre.
Çdo hadith në veprën e Tirmidhiut është mamulbhi (e praktikuar nga juristët).
Ai i shpjegon medhhebe të ndryshme bashkë me dëshmitë e tyre.
Ai jep një shpjegim për të gjitha hadithet e vështira.
Libri ka një organizim të shkëlqyer, prandaj është shumë e lehtë të kërkosh një hadith.
Në të gjithë librin nuk ka asnjë hadith të trilluar.
Kushtet e Imam Tirmidhiut në zgjedhjen e hadithit
Sipas komentueve të El-Xhami-it Imam Tirmidhiu ruajti kushtet e mëposhtme gjatë gjithë përpilimit të librit të tij.
Ai nuk ka transmetuar asnjë hadith nga ata që i trillonin hadithet.
Allama Tahir Mukadisi përmend se el-Xhami ut-Tirmidhi përmban katër lloje hadithi:
1 – Ato hadithe që përputhen me kushtet e Buhariut dhe Muslimit.
2 – Ato hadithe që përputhen me kushtet e Ebu Davudit dhe Nesaiut.
3 – Ato hadithe që kanë mospërputhje në sened ose metn.
4 – Ato hadithe të dobëta tek të cilat janë mbështetur disa fukaha.
Imam Tirmidhiu e pranon një hadith që transmetohet me fjalën “an”nëse të dy transmetuesit janë bashkëkohës.
Pasi përmend një hadith të dobët, ai e shpjegon përse është i tillë.
Një hadith mursal pranohet nga Imam Tirmidhiu kur mbështetet nga një zinxhir transmetuesish që nuk është i shkëputur.Statusi i el-Xhamiut Tirmidhi mes gjashtë librave autentikë të hadithit.
Al-Jami ut Tirmidhi është klasifikuar si i pesti mes gjashtë librave më autentikë të hadithit. Statusin më të lartë e gëzon Buhariu, i ndjekur nga Muslimi, Ebu Davudi, Nasai, Tirmidhiu dhe Ibn Maxheh. Haxhi Khalifa në el-Kashf el-Dhunun e ka klasifikuar Tirmidhiun në pozicionin e pestë. Dhehebiu ka shkruar se Tirmidhiu duhet të jetë në vendin e tretë, por pozita e tij ka rënë sepse ka sjellë transmetues të dobët si Kalbi dhe Meslub. Megjithatë duke parë mënyrën se si e ka organizuar librin duket se mendimi i Haxhi Khalifas është më i miri.

Terminologjia e Imam Tirmidhiut
Klasifikimi i hadithit u bë nga Ali ibn Madini dhe më vonë nga nxënësi i tij Imam Buhariu. Megjithatë Imam Tirmidhiu ishte imami i parë i cili e bazoi librin e tij tek këto klasifikime.
Imam Tirmidhiu klasifikon pjesën më të madhe të haditheve dhe përmend besueshmërinë e tyre. Imam Tirmidhiu përdor nëntë terma të ndryshëm.
1) Sahih: quhet ai hadith ku të gjithë transmetuesit janë të besueshëm, ai ka fuqinë e ruajtjes dhe senedi i hadithit duhet ë shkojë deri tek profeti a.s pa ndërprerje, ai duhet të përputhet me transmetimet e transmetuesve të tjerë të besueshëm dhe nuk duhet të ketë asnjë të metë të fshehur në matan apo në sened. N.B. Imam Tirmidhiu nuk e quan kusht paraprak që një hadith sahih duhet të ketë disa zinxhirë transmetuesish.
2) Hasan: quhet ai hadith që nuk përmban transmetues të akuzuar për gënjeshtra, nuk është shaadh dhe është transmetuar nga më shumë se një sened.
3) Daif: quhet ai hadith ku transmetuesit nuk janë të besueshëm dhe nuk e kanë aftësinë e ruajtjes, ose ka një ndërprerje në zinxhirin e transmetuesve, ose hadithi është shaadh ose mualall.
4) Garib: sipas Imam Tirmidhiut hadithi klasifikohet garib për një prej arsyeve të mëposhtme:
është transmetuar vetëm nga një zinxhir,
në tekst është bërë shtesë,
transmetohet nga zinxhirë të ndryshme transmetuesish, por në njërin prej zinxhirëve ka një shtesë në sened.
5) Hasan garib: Këto mund të kombinohen d.m.th hasan i referohet ndershmërisë së transmetuesve, ndërsa garib nënkupton se ai është i vetëm në transmetimin e hadithit.
6) Sahih gharib: Ky term nënkupton se hadithi është autentik, por ka vetëm një sened.
7) Hasan sahih gharib: Ky hadith është hasen përderisa ka zinxhirë të ndryshëm transmetuesish, është sahih përderisa zinxhirët janë të gjithë autentikë dhe është gharib sipas fjalëve që ka transmetuar Imam Tirmidhiu.
8) Hasan sahih: Ky term ka shkaktuar shumë pështjellim tek muhadithinët, përderisa hasan është i ulët se sahih. Ndërsa sahih tregon fuqinë e shkëlqyer të ruajtjes së një transmetuesi, hasen tregon pamjaftueshmëri në lidhje me këtë, prandaj duket se të dyja janë të kundërta dhe nuk është e mundur të përputhen. Mutekadimen kanë dhënë shumë shpjegime për këtë:

1. Ibn Haxha ka përmendur se fjalë “av” nuk përfshihet dhe si rrjedhim hadithi do të jetë hasan ose sahih.

2 Ibn Salah është i mendimit se kur një hadith transmetohet me dy senede, njëri duhet të konsiderohet hasan dhe tjetri sahih.

3. Ibn Kethiri ka thënë se Imam Tirmidhiu ka krijuar një term të ri që nënkupton se hadithi është më i lartë se hasan por më i ulët se sahih.

4 Ibn Dakik ul Eid është i mendimit se sahih dhe hasan nuk janë të kundërta, por i përkasin të njëjtës kategori. Megjithatë hasan do të konsiderohet si më e ulët se sahih kështu që të dyja mund të kombinohen. Ky mendim është pëlqyer më shumë nga muhadithinët.

Përfundim
Në shekullin e tretë pas hixhretit u përpiluan shumë koleksione hadithesh. Imam Tirmidhiu ishte njëri prej atyre dijetarëve, të cilët kanë kontribuuar shumë në fushën e hadithit. Sot bota moderne i detyrohet shumë Imam Tirmidhiut për përpilimin e tij të hadithit. Allahu na e mundësoftë të përfitojmë nga ky koleksion tepër i çmuar i hadithit.

{Perfundon citimi}

 

Burimi: Sunnah.org

Përktheu: Fatih Ibrahimi

Imam esh-Shatibiu

Kujdes: Informacionet e mëposhtme nuk janë domosdoshmërisht korrekte. Shkrimi i mëposhtëm është marrë nga Wikipedia në gjuhën angleze, dhe është përkthyer në shqip.

Imam Ebu Is’hak esh-Shatibiu ishte një dijetar Andaluzian i medhhebit malikij. Ai vdiq në vitin 1388 (8 Shaban 790H) në Granada. Emri i plotë i Imam Shatibiut ishte “Ibrahim bin Musa bin Muhammed esh-Shatibi el-Gharnati”. Prejardhja e familjes së tij ishte prej Benu Lakhm. Kunja e tij ishte “Ebu Is’hak” dhe ‘mbiemrat’ e tij ishin ‘El-Lakhmi’, ‘El-Gharnati’, ‘El-Maliki’ dhe ‘Es-Shatibi’. Data dhe vendi i lindjes së tij janë të panjohura. Mirëpo, njëeri prej mbiemrave të tij, ‘Es-Shatibi’, na çon tek qyteti Ĥativa, që tregon se ai ishte pasardhës i migrantëve prej atij qyteti.

Mësuesit e tij janë dijetarë të mirënjohur të kohës së tyre:

  • Imam ibn el-Fahr el-Abiri
  • Ebu el-Kasim el-Satti
  • Imam Ebu Abdullah el-Tilmesani
  • Imam Ebu Abdullah el-Makri
  • Shejh Ebu Seid bin Lab
  • Imam Xhelil ibn Merzuk
  • Ebu Ali Mensur bin Muhammed el-Zidawi
  • Ebu Abdullah el-Bilnesi
  • Ebu Xhafer el-Shukuri
  • Ebu el-Abbas el-Kabbab
  • Ebu Abdullah el-Hafar

Librat e tij

Ai mësoj prej shumë dijetarëve të shquar të kohës së tij. Ai u bë mjeshtër në Gjuhën Arabe dhe Ixhtihad dhe kërkim në një moshë të re. Ai diskutonte çështje të ndryshme me mësuesit e tij para se të arrinte në ndonjë konkluzion.

  • el-I’tisaam – Ky libër i famshëm i Imam Shatibiut është enciklopedia themelore për definimin e novacioneve fetare. Përbehet prej 10 kapitujve. Parathënia është shkruar nga Sejid Reshid Raza el-Misri.
  • El-Muwefakat fi Usul el-Sheria – Kjo është poashtu një prej librave më të njohura të Imam Shatibiut. Kjo libër është në lëminë e Usuli-Fikhut dhe Mekasid el-Sheriah. Është botuar nga Dewlet et-Tunisia (1302 H, Tunizi) në katër vëllime.
  • Shara ala el-Hutasa.
  • El-I’tifak fi Ilm el-Ishtikak – Ky libër ishte në lëminë e Ilm-i-Sarf, por është humbur gjatë jetës së tij.
  • Kitab el-Mexhalis – Ky libër përfshinte një komentim të librit të Sahihut të Buhariut, el-Kitab el-Bijuh (??).
  • Kitab el-ifidat we el-inshadat – ky libër përfshinte dy vëllime mbi letërsinë.

 

 

Perkthehu: Fatih Ibrahimi

Darekutni (306-385H) – Biografia ne gjuhen shqipe

Imam Darekutni

Ai është Imami dhe Shejhu i Islamit: Ebu el-Hasan Ali ibn Umer bin Ahmed ibn Mehdi el-Bagdadi el-Hafidh. Nofka e tij vjen nga fjala “ed-Dar el-Kutn”, një regjion i madh në Bagdad.

Ai është i lindur në vitin 306 Hixhrij dhe kërkoi dituri qysh prej moshës së re në vendin e tij dhe ulej nëpër mbledhje edhe përkundër moshës së tij të re. Ai vizitoi Basrën, Kufën, Wasitin dhe Shamin për kërkim të diturisë.

Ai ka transmetuar prej shumë dijetarëve të mëdhenj, përfshirë Ebul-Kasim el-Beghevi, Ibn Said dhe Ahmed bin Is’hak ibn el-Behlul. Dhe prej studentëve më të shquar të tij janë el-Hakim, Ebu Hamid el-Isfraini, Abdul-Ganij bin Seid el-Hafidh dhe të tjerë.

Veprat e tij, siç janë përmendur nga ez-Zerkiliut (al-A’laam 5/130), janë:

  • Es-Sunen
  • Kitab el-Ilel
  • El-Muxhteba Min es-Sunen el-Me’thureh
  • el-Muhtelef wel-Mu’telef
  • Ed-Du’afa, etj

Hatibi thotë në “Tarih Bagdad” (12/36):

“Ai ishte imami i kohës së tij, dituria e ethereve (transmetimeve) përfundoi me të – siç përfundoi dituria e defekteve të fshehura të hadithit, emrat e transmetuesve dhe gjendjet e transmetuesve –  së bashku me sinqeritetin, besueshmërinë, fikhun (të kuptuarit), ndershmërinë (adaleh), pranueshmërinë e dëshmisë së tij, vërtetësisë në kredo, vërtetësisë në medhheb, dhe dijeni të shkencave tjera përpos ilm ul-hadithit.

Hatib el-Bagdadi poashtu thotë (12/36):

E kam dëgjuar el-Kadi Ebu et-Tajjib et-Teberiun të thotë: “Darekutni është Emir ul-Mu’minin (udhëheqësi i besimtarëve) në hadith, dhe unë asnjëherë nuk kam parë që ndonjë hafidh të vizitoj Bagdadin e të mos shkoj tek ai e t’i jep selam (përshëndetje) atij”, dhe me këtë është pranuar përparësia e tij në memorizim dhe shkallë të lartë në dije.

Hatibi poashtu ka thënë:

‘E kam dëgjuar Abdul-Ganij ibn Se’id el-Hafidh në egjipt, të thotë: “Më të mirët e njerëzve në fjalën e tyre në lidhje me hadithin e të Dërguarit të Allahut (sal Allahu alejhi we selem) janë tre: Ali ibn el-Medini në kohën e tij, Musa bin Haruni në kohën e tij, dhe Ali ibn Umer ed-Darekutni në kohën e tij.”

Suneni i Darekutnit

Një prej Suneneve të rëndësishme është përpiluar nga Ebu el-Hasan Ali ibn Umer, i njohr si el-Darekutni.

Darekutni tuboi në Sunenin e tij transmetime të tilla të cilat ai konsideronte si mjaftueshëm të besueshme, duke paraqitur zinxhiret dhe versionet tyre të ndryshme. Për shembull, për hadithin e parë, ai sjell 5 versione të ndryshme, me 54 zinxhirë të ndryshme të autoriteteve, disa prej të cilëve ai i deklaron si të dobët. Ai tek disa transmetime jep ca shënime në të cilat ai provoi të vendos shkallën e tyre të besueshmërisë dhe identifikimin e disa prej transmetuesve të tyre, dhe kritikon karakterin dhe besueshmërinë e tyre. Megjithatë, numri i transmetimeve të dobëta në Sunenin e tij, është mjaft i madh. Ky numër është shumë më i lartë sesa tek Sunenet tjera që janë përfshirë në koleksionet kanonike, dhe për këtë arsye, kjo vepër nuk është përfshirë në mesin e tyre.

– Kritikat ndaj Sunenit të Darekutnit

Mjeshtri i hadithit el-Bedr el-`Ajni, autori i `Umdet el-karij, një komentim masiv mbi Sahihun e Buhariut, thotë në komentimin e tij të el-Merghinanit me titull el-Binajeh sherh el-hidajeh (1:709):

“Prej nga e merr ai (Darekutni) të drejtën të shpallë Ebu Hanifen të dobët (në hadith), kur ai vetë meriton të shpallet i dobët! Ngase, ai në musnedin (sunenin) e tij ka transmetuar transmetime që janë të paqëndrueshme, defektive, munker, gharib, dhe të shpikura (mewdu).

Kjo është një akuzë serioze kundër Darekutnit si transmetues, dhe shumë autoritete kanë deklaruar të njëjtën në lidhje me të. Një tjetër mjeshtër hadithi, el-Zejlai, thotë në Nesb el-reje (1:356, 1:360): “Suneni i Darekutnit është një përmbledhje e transmetimeve defektive dhe burim i transmetimeve të pazakonshme… Është i mbushur me transmetime të cilat janë të dobëta, të çrregullta, defektive, dhe sa e sa prej këtyre nuk gjenden në librat tjera!!”

Ndërsa, Muhammed ibn Xhafer el-Kattani thotë në el-Risala el-mustetrefa (fq. 31):

“Darekutni në Sunein e tij… ka shumëfishuar përcjelljen e transmetimeve që janë të dobëta dhe munker, dhe sigurisht të rreme (mewdu).”

Ed-Darektuni vdiq në vitin 385H.

Përgaditi: Fatih Ibrahimi

fibrahimi.wordpress.com © ehli-suneti.com

Imam Ibn Asakir (499-571H) – Biografia në gjuhën shqipe

Imam IBN `ASAKIR

`Ali ibn el-Hasan ibn Hibet Allah ibn `Abd Allah, Thikat ud-Din, Ebu el-Kasim, i njohur si Ibn `Asakir el-Dimashki esh-Shafi`i el-Esh`ari (499-571), imami i mjeshtërve të hadithit në kohën e tij dhe historiani i Damaskut.

Ibn el-Nexhar ka thënë: “Ai është imami i dijetarëve të hadithit në kohën e tij dhe lideri prijës në memorizim, verifikim të përpiktë, njohje të hollësishme në shkencat e hadithit , besueshmëri, fisnikëri, dhe ekselencë në të shkruar si dhe recitim të bukur.” Continue reading

El-‘Izz ibn ‘Abd us-Selam es-Sulami – Biografia ne gjuhen shqipe

El-‘Izz ibn ‘Abd us-Selam es-Sulami (vd. 660 H)

Nofka e tij është “Sultan-ul-Ulema” (Sulltani i dijetarëve). Shejh ul-Islami i kohës së tij, ai mësoi hadithin nga Hafizi el-Kasim ibn Ali ibn Asakir ed-Dimeshki dhe Tesavufin nga shafiu Shejh-ul-Islam Shihabud-Din es-Suhrewardi (539-632), të cilin Dhehebiu e quan: “Shejhu, Imami, dijetari, zahidi (asketik), njohësi i Allahut (arif), muhadithi, shejhu i Islamit,  një prej sufijve të pashoq…” Ai gjithashtu studioi nën Ebu Hasan esh-Shadhiliun (vd. 656) dhe nxënësin e tij el-Mursiun. Autori i “Miftah el-sa’ade” dhe es-Subkiu në ‘Tabakat’ transmetojnë që el-Izz, kur i dëgjonte Shadhiliun dhe Mursiun të flisnin, thoshte: “Ky është një lloj i të folurit që është i freskët nga Allahu”2 Continue reading

Shems-i-Tebrizi, mësuesi shpirtëror i Rumit

Ndonëse Shems-i Tebrīzī për më tepër se një shekull është përshkruar si një dervish (kalander) bredhës i cili ishte karizmatik dhe kishte tendenca heretizmi, ne tani kemi shumë më tepër informacione rreth tij në gjuhën Angleze (duke iu falënderuar dijetarëve si Franklin Lewis dhe William Chittick) që më parë ishin vetëm në Persishte (Muwaḥḥid, 1990 dhe 1998). Ne tani, bazuar në shënimet e diskurseve të tija (Mekalat-i-Shems-i-Tebriz) që janë shënuar nga nxënësit e tij (njëri prej të cilëve ishte i biri i Mewlānā Rumit, Sulṭān Weled), dimë, që ai kishte shkollim solid islam në gjuhën arabe dhe që ai ishte Musliman Suni i cili ndiqte shkollën juridike Shafiite (Mekālāt, fq. 182-83). Ai duhet të ketë memorizuar Kur’anin, pasiqë ai ua mësonte fëmijëve të rinj memorizimin e tij (Chittick, fq. xvi).

Shems ud-Dīn i jepte shumë rëndësi “pasimit” [mutabaat], dmth, ndjekjes së Sunetit apo shembullit të sjelljes së Pejgamberit, Muhamedit (s.a.v.s.).

Shemsi ishte kritik ndaj një numri të mjeshtërve të mirënjohur Sufi (bashkëkohës dhe më të hershëm) sepse ata nuk e ndiqnin mjaftueshëm shembullin e Pejgamberit, dhe mesa duket, disa u ndjenë aq të ngritur shpirtërisht saqë ndjenë pak nevojë për këtë (Lewis, f. 150, 156-58).

Bazuar në këtë të kuptuar, takimi i parë në mes të Shemsit dhe Mewlānā Rumit mund të shihet në një dritë të re: Shemsi ishte duke kërkuar për një prej eulijave të mëdhenj të fshehur të Zotit, dhe një prej provave të këtij personi do të jetë një nderim i përulur dhe dashuri për Pejgamberin Muhamedin a.s., kombinuar me një përkushtim të fortë në ndjekjen e mënyrës së devotshme të jetës së Pejgamberit. Kjo do të ishte në dallim me sufijtë e tjerë që pretendonin pranimin mirësive të jashtëzakonshme shpirtërore nga Zoti, por kishin një mungesë përkushtimi në ndjekjen e shembullit të Pejgamberit.

Nasir Shemsi shkruan,

Ai (Shems-i-Tebrizi) nuk i pëlqente mistikët ngaqë ata kishin braktisur Sheriatin. Ai i urrente Fekihët (dijetarët) sepse ata jepeshin pas polemikave të padobishme dhe akuzimeve. Ai shmangej nga qëndrimi në seminare dhe teqe. Në vend të kësaj, ai qëndronte në hanet (bujtinat) e tregtarëve, duke treguar vetën si tregtar udhëtues. Ai hante shumë pak. Një shujtë rasti (bukë dhe supë) ishte e mjaftueshme për disa ditë. Ai praktikisht e ngordhëte urie veten e tij, si mohim ndaj vetes (unit). Si shpërblim, ai morri dhuratën e mistershme të të diturit e mendjes së tjetrit, parashikimi i ngjarjeve, e madje edhe transferimin e tij nga një vend në vend tjetër. Ai ishte në gjendje të bënte gjëra që dukeshin të jashtëzakonshme, të çuditshme apo mbinatyrore për një sy jo të mprehtë. Sidoqoftë, ai këto (keramtet) i mbajti të fshehta nga njerëzit e zakonshëm. Rumi e ka parë kur Shemsi i ka gjuajti dorëshkrimet e tij në ujë, dhe pastaj i nxori ato, të terura dhe të padëmtuara, pa shenjë uji në fletë. Kjo s’ishte magji as iluzion; kjo ishte dhuratë e dhënë nga Zoti.

Burimi: dar-al-masnavi.org
Perktheu: Fatih Ibrahimi

Mulla `Ali el-Kariu (vd. 1014 H) – Biografia

Mulla `Ali el-Kariu (d. 1014 AH) – një mjeshtër i madh Hanefi i hadithit

Njeri prej mjeshtërve të mëdhenjë hanefi të hadithit dhe imamëve të fikhut, komentimit të Kur’anit (tefsirit), gjuhës, historisë dhe tesavufit, autor i disa komentimeve të mëdha si “el-Mirkat” për veprën “Mishkat el-mesabih” në disa vëllime, një komentim prej dy vëllimeve për veprën “esh-Shifa’” të Kadi Ijadit, dhe komentim prej dy vëllimeve për përmbledhjen e Ihja-së së Gazaliut e titulluar `Ajn el-`ilm we zejn el-hilm, libri i tij i lutjeve profetike, el-Hizb el-a`zam përbën bazën e manualit të mirënjohur të dhikrit të Imam el-Xheluzit, Dala’il el-Hajrat, që së bashku me Kur’anin recitohet përditë nga shumë muslimanë të devotshëm anembanë botës.
Ai shkruan në parathënien e komentimit të tij të Gazaliut:

“Unë e kam shkruar këtë komentim mbi përmbledhjen e Ihja ulum-i-din nga argumenti i islamit dhe vërtetuesi i krijesave, duke shpresuar që të fitoj pak nga mirësitë e fjalëve të njohësve më të pastër të Allahut, dhe të përfitoj prej dhuratave që kullojnë nga faqet e (libravë të) Shejhëve dhe Ewlijave, ashtu që mbase mund të përmendem në numrin e tyre dhe të ngrihem në turmën e tyre, edhe nëse nuk arrij në pasimin e tyre dhe shërbimin e tyre, për shkak se mbështetem në dashurinë time ndaj tyre dhe mjaftohem me dëshirën time për ta.”1

Në lidhje me obligimin për të kërkuar pastrim të zemrës, ai shkruan:
“Më të mëdhenjtë e të mëdhenjve (el-ekebir) janë orvatur t’i falin vetëm dy rekate pa biseduar me egon e tyre rreth dynjasë gjatë namazit, dhe e kishin të pamundshme ta bëjnë këtë. Prandaj nuk ka asnjë ambicie të tillë për ne që të arrijmë këtë ndonjëherë. Do doja që njeriu të arrij (ta shpëtoj) gjysmën e namazit të tij, ose vetëm një të tretën, nga pëshpërimat dhe mendimeve që kalojnë nëpër mendje. Ai është sikur ai që përzien të mirën dhe të keqën, si një gotë plot me uthull në të cilën hidhet ujë: Pashmangshmërisht uthulla ndahet në proporcion me ujin që i është hedhur dhe këto dy sasi asnjëherë nuk bashkekzistojnë. Ne kërkojmë ndihmën e Allahut!”2

Kapitulli i fundit nga komentimi i el-Kariut mbi Gazaliun, mbase më i vlefshmi në tërë veprën, i përkushtohet shpjegimit të Gazaliut dhe Kariut të ajetit “Nëse e doni Allahun, më ndiqni mua, e Allahu do t’ju dojë juve!” (3:31) dhe është i ngjashëm me ‘kitab sad mejden’ të el-Haraviut rreth të njejtës temë. Në të, el-Kariu citon Hasan el-Basriun të ketë thënë: “Kushdo që (me të vërtetë) e njeh Zotin e tij e do Atë, dhe kushdo që (me të vërtetë) e njeh botën, ia bën pa të.” El-Kariu e fillon kapitullin me një paralajmërim që gjendjet e ndryshme shpirtërore të Dashurisë për Allahun të përshkruara nga sufijtë në terminologjinë e tyre të gjitha burojnë nga i njëjti burim Kur’anor dhe që nuk është e lejuar për t’i mohuar ato përpos nëse së pari e mohon vetë burimin: Dashuria dhe disiplina e shtegut (el-mehabbe we el-suluk) nënkupton shtegun e dashurisë dhe dëshirës së madhe, dhe secili që nuk pi nga oqeani i gnosticizmit nuk e di realitetin e dashurisë, edhe nëse lloji, shembujt, dhe terminologjia janë të ndryshme. Dashuria nuk ka kuptim tjetër pos nxitjes në bindje (nënshtrim ndaj Zotit), dhe kushdo që mohon dashurinë, mohon familjaritetin (uns) dhe pasionin (shawk) dhe shijen (dhewk) dhe tërheqjen (mahu) dhe qartësinë (sahu) dhe shkrirjen (fana’) dhe ekzistencën (baka’) dhe tkurrjen (kabd) dhe zgjerimin (bast) dhe tjerat prej karakteristikave të nevojshme të dashurisë dhe dëshirës së madhe, si dhe të tjerave prej gjendjeve të njerëzve të gnostik.3

Shënime:
1. el-Kariu, Sherh `Ajn el-`ilm we zejn el-hilm 1:1.
2. Ibid. 1:78.
3. Ibid. 2:354-355

Përktheu: Fatih Ibrahimi